تبلیغات
دانش آموز نمونه - خمک، دیارمن
تاریخ : پنجشنبه 25 دی 1393 | 05:55 ب.ظ | نویسنده : M R
خمک، دیارمن
 موقعیت جغرافیایی خمک:
روستای تاریخی وقدیمی خمک باقدمتی 2500ساله یکی از روستاهای شهرستان زابل استان سیستان و بلوچستان ایران است. جمعیت این روستادرسال 1392بالغ بر1500نفرمی باشد.
این روستا در 14 کیلومتری جنوب شرقی شهر زابل و ۶ کیلومتری شمال غربی زهک و در منطقه‌ای دشت قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۴۸۰ متر و آب و هوای آن گرم و خشک است ونسبت به سایرمناطق سیستان کمتردرمسیربادهای سهمگین قراردارد.
روستای خمک ،ازشمال به روستای گوری،ازجنوب به روستای واصلان،ازغرب به روستای لچوی وازشرق به روستای راشک محدودمی شود.

 
  وجه تسمیه روستای خمک :
همانگونه که از نام خمک پیداست وجه تسمیه آن بنابه قولی برگرفته از خم یا دالان بوده است وبنابه نقل قولهای معتبرتری این روستادرزمانهای بسیاردوردرمسیرخمیدگی وپیچش یک رودخانه قرارداشته است که براساس همین خمیدگی رودخانه دراین محل ،به خمک  مشهور شده است که درآن دورانهابعلت فراوانی آب ،جای بسیارسرسبزوباصفایی بوده است. البته این روستانبایدباروستای دیگری باهمین نام که دربخش میانکنگی واقع است اشتباه گرفته شود.ونیزباروستایی به همین نام ازدهستان سربنان بخش زرندشهرستان کرمان.
سابقه تاریخی خمک به 2500سال قبل برمی گرددبه دوران اشکانیان.روستای خمک دیارمردان مردوسرزمین رستم دستان می باشد.این سرزمین یادآورحماسه هاودلیریهای بسیاری درطول تاریخ بوده است.
این روستامشهورومعروف به خمک میرمهدی خان است .نامبرده یکی ازخوانین بزرگی است که دراین روستاحکومت می کرده است ودردوره اوآوازه خمک دراطراف واکناف پیچیده بود.خوانین وقت بانام خانوادگی شهریاری مورداحترام مردم بوده وهستند.جالب اینجاست که اصالت استاداحمدآزادبانام اصلی احمدامیرشهریارخمکی نیز ازهمین روستای خمک می باشد.نامبرده نوه میرمهدی خان می باشد.اودوران قبل ازدبستان رادراین روستاگذراندوسپس به شهرستان اصفهان رفته ودوران دبستان ودبیرستان رادراین شهرگذرانده ودرسال1357 ازایران خارج شد.
روستای خمک درمرکزیت چندین روستای دیگر واقع شده است که درزمانهای نه چندان دورتوسط بزرگان این روستاتغذیه می شدندوتحت حکمرانی مرکزی خوانین وبزرگان خمک بودند .منجمله روستاهای گوری،واصلان ،زهک وملک حیدری.

مراکزیادشده تحت حکومت خمک بوده وباآن ارتباط نزدیک داشتند وخوانین وقت نیزبانفوذی که داشتند نام خمک رادرهمه جاوردزبانها کرده بودند.این خوانین دردوران قاجاروپهلوی بانفوذی که داشتندراه رابرای پیشرفت هرچه بیشترخمک هموارکرده بودند.

 

اگرشمابه نقشه های قدیمی کشورعزیزمان ایران نگاه کنید خمک درراس روستاهای اطراف قرارداشته است .
درزمانهای نه چندان دور ،زابل درمرکزیت سیستان قرارداشت وهمانطورکه درنقشه پیداست روستاهای خمک،محمدآباد،بنجار ودوست محمدخان بعدازشهرزابل بزرگترین مراکز در سیستان بودند که بعدابه علل گوناگون فقط حق خمک به حقدارنرسید وروستاهای کوچکتر وبعضابدون نام ونشان، اولویت ایجادشهرومرکزبخش بودن راپیداکردند.
شغل اصلی مردم روستای خمک،کشاورزی و دامداری بودکه به علت خشکسالی های مدید درحال حاضرمحصول خاصی درروستاکشت نمی شود.حال آنکه دردوران پرآبی ،مردم محصولات بسیار خوبی داشتندوازنظرانواع باغات میوه ،این روستاسرآمدروستاهای همجواربود.وبخاطراینکه تمام منطقه حالتی دشت مانندداردسرسبزی بی نظیری ایجادمی کردبطوریکه تاچشم کارمی کردمناظرزیبایی رامی توانستیدببینید.


 
 


مردم روستای خمک ،مردمی صبور،زحمت کش ومهمان نوازهستند.آنهاهمیشه درمشکلات وسختیها یاوریکدیگرندودرانواع مراسمات تلخ وشیرین حضورفعال دارندواین بخاطربحث فامیلی وفامیل داری می باشدچون بیشترمردم به عناوین مختلف ،علیرغم تفاوت فامیلی به یکدیگروابسته هستند.
 پیشینه تاریخی روستای خمک به گذشته های دوربرمی گرددوچنانکه ازآثارتاریخی روستا پیداست قدمت روستابه دوران اشکانیان وساسانیان می رسدیعنی قدمتی درحدود2500سال قبل.نمونه هایی ازدلیل این مدعارانیزبرایتان ذکرمیکنم:
کشف نخستین شبه قنات درروستای خمک


به گزارش خبرگزاری فارس از زاهدان به نقل از روابط عمومی فرمانداری زهک، رضا گنجعلی اظهار داشته است که: هشت حلقه چاه باستانی با قدمت 2 هزار و 200 سال متعلق به دوره اشکانی در روستاهای اطراف زهک کشف شده که از آنها به عنوان اولین نمونه‌های شبه قنات در کشورمان یاد می‌شود.
وی افزود: تعداد هشت حلقه چاه باستانی متعلق به دوره اشکانی با طراحی خاص آن دوره در شهرستان زهک کشف شده که قدیمی‌ترین آنها چاهی با قطر دهانه چهار متر متعلق به روستای خمک است.
رئیس اداره میراث فرهنگی زهک بیان کرد: دو حلقه چاه در روستای خمک کشف شده و هم چنین نظیر آنها در روستای گوری، میرشاه، مجتمع محمد شاهکرم و روستای شیخ لنگی کشف شده است که در طراحی و ساخت این چاه از آجرهای خاص دوره اشکانی با ابعاد 28 سانتی متر در 28 سانتی متر استفاده شده است.
گنجعلی ادامه داد: سیستم آبرسانی دوره اشکانی به گونه‌ای بوده که چاه‌هایی در مناطق مختلف و با قطرهای متفاوت بسته به شرایط محیطی ساخته می‌شده که این چاه‌ها به وسیله یک سری مجاری به هم مرتبط بوده است و درون هر چاه یک چرخ آب و بر روی آن یک چرخ باد وجود داشته که با چرخیدن چرخ باد بر روی چاه، چرخ آب درون چاه نیز شروع به چرخیدن می‌کرده و آب درون این سیستم به گردش در می‌آمده است.
گفتنی است؛ این چاه‌ها که از آنها برای مصارف خانگی و کشاورزی استفاده می‌شود، عملیات شناسایی‌شان در سال 1381 آغاز شده و در همان سال نیز در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.



 
چاه آب باستانی خمک باقدمت 2200سال

تپه لنگکها
 مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان زهک، دهستان خمک، ۵ کیلومتری شرق روستای خمک واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ دی ۱۳۸۶ با شماره ثبت ۲۰۳۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.وچندین مکان تاریخی دیگرمنجمله خانه گور،آخوراسب رستم،دیواردراز،تپه کملک و... که متاسفانه هیچ گونه اقدامی جهت حفظ این آثارارزشمندتابه حال صورت نگرفته است.
 



امکانات قدیمی روستای خمک :

اززمانهای قدیم دراین روستاامکانات متعددی برای مردم منطقه وجودداشت که به برخی ازآنهااشاره می شود:
- قدیمی ترین کارخانه شیرپاستوریزه درمنطقه، دراین روستاموجودبوده است که درحال حاضرتغییرکاربری داده وپایگاه بسیج درآنجامستقرمی باشد.

 


- دبستان پسرانه فردوسی خمک باتاریخی تقریبا75ساله محلی جهت علم آموزی مردم بوده است بطوریکه درآن دوران ودوره های بعدی بنابه باورخیلی ازمردم ،بیشترین باسوادهاوتحصیلکرده هاراروستای خمک وروستای ژاله درمنطقه داشته اند.وهمچنین مدارس پسرانه راهنمایی نیمروز ودبیرستان سلمان پارسی ومدارس دخترانه دبستان بنت الهدی ،راهنمایی عصمت ودبیرستان خدیجه کبری،بطوریکه درگذشته ،دانش آموزان زیادی ازسراسرمنطقه ،جهت تحصیل به این مدارس می آمدند.






- مسجدجامع روستای خمک باقدمتی 100ساله محلی برای ترویج مسائل دینی ومذهبی برای مردم بوده است .

 


- سیستم آبیاری روستادرکل منطقه بی نظیربوده است ویکی ازآثارآن وجودمنبع آب قدیمی وبلنداست که باقامتی استوارهنوزدرروستاپابرجا می باشد.

 


- مرکزبهداشتی درمانی مشکلات بسیاری ازمردم رادرطول مدت برپایی ، مرتفع کرده است.
- سیلوی گندم درشمال روستا نیزدردوران گذشته محل جمع آوری اضافات غلات وبخصوص گندم مردم بوده است تادرمواقع لزوم ازآن استفاده گرددونیزمحلی برای صدورآن بوده است.

 


-کارخانه قالی بافی روستانیزدردوران گذشته افرادزیادی راجهت آموختن نحوه قالی بافی وکسب درآمدجذب خویش کرده است.
امکانات جدید روستای خمک :
پس ازپیروزی انقلاب اسلامی نیزامکانات دیگری به روستااضافه شدند:
-    گسترش مکانهای آموزشی وعلمی
-    ساخت شهرک امام خمینی (ره) درروستادرهمان اوایل انقلاب واسکان مردم محروم دراین شهرک

 


-    نوسازی وساخت حسینیه المهدی و مسجدامام حسین (ع)، باهمیاری مردم
 


-    ساخت مرکزبهداشت
-    سالن ورزشی

 


-    دفترمخابرات
-    دهیاری
-    پایگاه مقاومت بسیج
-    زمین فوتبالی که برای افتتاحش جشن مفصلی برگزارشد.تاجایی که آقای مهندس محمد علی آبادی وجوادخیابانی نیزبرای افتتاحش به خمک آمدندولی به محض رفتنشان به حال خودش رهایش کردندبطوریکه درحال حاضرخارهای انبوهی درآن روییده است چنانکه ازدورفکر  می کنی زمین چمن است.

 


 دیدنی های روستای خمک:
روستای خمک دیدنی های زیادی داردکه به علت عدم رسیدگی به آنهابسیاریشان درمعرض نابودی کامل قرارگرفته اند:
1- زیارتگاه امیرالمومنین(ع)که درورودی روستاقرارداردوهرساله درایام عیدنوروز افرادزیادی ازاطراف واکناف  ازآن دیدن می کنندولی به علت عدم رسیدگی ازسوی مراجع ذیصلاح بیشتراوقات مورد دستبرددزدان قرارگرفته ومی گیردودرحال حاضریکی ازخودمردم، زحمت رسیدگی به این مکان مقدس رابرعهده داردونیززیارتگاه حضرت اباالفضل (ع) درطرف شرق روستا با درختهایی کهن دراطراف آن که وجوداین درختان کهنسال منظره زیبایی رابوجودآورده است.

 




2- چاه تاریخی 2200ساله مربوط به دوره اشکانی که درمسیرنهرآب روستاقراردارد.این چاه رانیزفقط یکی دومترحفاری کرده اندوبه امان خدارهایش کرده اند.حال آنکه مردم،آجرهای چاه رادرآورده اندوآب نیز باعث ریزش دیواره آن شده است ودرحال تخریب شدن است.
 


3-گرمابه عمومی روستاکه تاچندسال پیش منابع آب ولوله کشی هایش هم موجودبودولی درحال حاضرتبدیل به آغل گوسفندان شده است.






4-منبع آب قدیمی روستاکه درزمانهای گذشته آب روستاراتامین می کرده است ودرحال حاضربه علت عدم رسیدگی درحال زنگ زدن وپوسیدن است(حداقل می توانندیک ضدزنگ به بدنه اش بکشند).

5-درخت خرمای چندصد ساله که درطرف شرق روستاباقامتی بلندقراردارد.البته قبلا درروستادرخت خرمای معروف دیگری موجودبودکه بسیاربلند ودرعین حال بسیارخمیده بودکه براثرخشکسالی وبادهای شدید ازبین رفت وازوسط به دونیم شد.


       





6-کارخانه قدیمی قالی بافی،که آنجانیزدرحال حاضرمسکونی شده است.درروزگاران گذشته زنان ودخترانی که تمایل به یادگیری قالی بافی داشتندبه این محل مراجعه می کردندوپس ازیادگیری فنون قالی بافی بابافت قالی های دستی بسیارزیبا،منبع درآمدبرای خودوخانواده شان بودند.
7-کارخانه قدیمی شیرپاستوریزه که فعلاتغییرکاربری داده است ومدتی به عنوان دبیرستان دخترانه ودرحال حاضرپایگاه بسیج درآن واقع است.دراین محل نیزدرزمان قدیم مردم شیرهای احشامشان رابدانجاتحویل می دادندوکسب درآمدمی کردندومحصولات کارخانه نیزعلاوه بررفع احتیاجات داخلی مردم،به جاهای دیگرفرستاده می شد.
8-قلعه خان که که محوطه بسیاروسیع ومعماری بسیارجالبی دارد.این قلعه وساختمان نیز ثبت میراث فرهنگی شده است ولی هیچ گونه رسیدگی تابه حال به آن نشده است ودرحال حاضرجایگاه خلافکاران شده وداخل ساختمان نیزبه طرز فجیعی تبدیل به شوره زاروخارزارشده است.

 


9-آثارلنگکه یالنگکها مربوط به دوره اشکانی-ساسانی .این آثارنیزدرمعرض بادهای شدید وبعضا باران قراردارندودرحال فروریختن می باشند.

 


10-دیواردرازنیزمربوط به همان دوران اشکانی است وبه مانندقلعه ای است که به نظر،ورودی آن همان آثارلنگکه می باشد.

 


11-آخوراسب رستم که به خیال موجودبودن دفینه وگنج درآن، بارهامورددستبرددزدان قرارگرفته است.

 

12-خانه گور،که به زعم اهالی روستا،درتونلهای زیراین تپه نیزخزائنی وجودداردکه طلسم شده اندوآنجانیزدرحال حاضرجایی مخفی برای معتادان است.
 

 



13-قبرستان روستاباقدمت زیادوبانمایی جالب
 


و...
دین ومذهب:
دین مردم روستااسلام ومذهبشان تشیع می باشدوبردین وایمانشان اعتقادراسخ دارند چنانچه درنمازهای جماعت و به خصوص درایام محرم صحنه های بسیارخوبی ازحضورخوددرمراسم عزاداری سالارشهیدان به نمایش می گذارند.

 


گویش:
گویش سیستانی یکی از گویش های مهم زبان فارسی است که مردم خمک هماننددیگرسیستانیان بدان تکلم می کنند. این گویش هم اکنون به صورت عمده در منطقه سیستان ایران، نیمروز و فراه افغانستان، سرخس ایران، ترکمنستان و دشت گرگان جاری می باشد. دراینجامی خواهم مقداری درباره این گویش توضیح دهم:
این گویش از یک سو بیشترین خویشاوندی واژگانی و دستوری را با گویش موجود و گذشته خراسانی و فراتر از آن با لهجه های مرده ماوراءالنهری و تاجیکی کنونی دارد و از سوی دیگر واژه های مشترک بسیار با بلوچی دارد که با توجه به پیوندهای تاریخی و پیوستگی های جغرافیایی و مهاجرتهای قومی و خویشاوندی طایفه ای، امری طبیعی می باشد.

فرهنگ نویسان، سیستانی را یکی از چهار زبان متروک پارسی یاد کرده‌اند. ابوریحان بیرونی در الصیدنه، چند لغت از زبان قدیم سیستانی آورده است. بسیاری از واژگان سیستانی از هزار سال پیش تاکنون تفاوت چندانی نکرده است. اگرچه اصل زبان که احیاناً همان سکزی است، پیش از این منقرض شده و تنها گویش آن باقی‌مانده است.
گویش سیستانی از گویشهای وابسته به زبان‌های ایرانی غربی و از شاخه جنوبی آن است که به گروه زبانهای هندوایرانی تعلق دارند.سخن سیستانیان با صدای بلنداز سینه بیرون می آید…
یکی از شاهان خراسان به وزیرش دستور داد تا مردانی را از پنج حوزه اصلی گرد آورد پس چون آماده شدند و سیستانی به سخن آمد وزیر گفت:این زبان برای جنگ خوب است.والحق که غیورمردان این خطه،دلاورانی ازجنس رستم می باشند.
 

 


اقوام و طوایف ساکن در روستای خمک:
 روستای خمک عمدتاًاز4فامیل بزرگ تشکیل شده است :

1-دهمرده (دهمرده-راحت دهمرده- راجی دهمرده- دهمرده پهلوان- دهمرده کمک- کاتب دهمرده-امینی فر- توحیدی فر -رادمرد-داورنیا-ناکام دهمرده-غمدیده دهمرده-دهمرده صادق-دهمرده خمکی-کمالی-سعیدنیا)
2-ملاشاهی(ملاشاهی - بهشتی مهر-صابرملاشاهی-شارع ملاشاهی- آتش فراز-خاکدان )
3-رمرودی(رمرودی- نیک نظر – رمرودی جوان – دانش رمرودی – خجسته رمرودی – دانش زایی – دامنی رمرودی)
4-بامدی(بامدی-نخزری- بامدی گریزپا – ناصحی بامدی – بامری – بامری نسب -نخزری خداخیر – نخزری ظهیری – نفرعلی-صیادبومدی)



  دیگرفامیل های موجوددرروستانیزعبارتنداز:

میرشکار-مرادقلی-شهریاری- شهرکی- نوری-میر-جهانتیغ- صابر شهرکی- زارعی- عرب-راحم-پیروزانفر-صفار- شاهرخی- پوراعتصام-آذرخرداد-آزادمهر-بزم-حاتمی فرید-راشکی-قزاق- محمدی زاده-میش مست-مرعشی- گرگ- محروم شهرکی- عماد زاده- شیرانزهی- امیدوار- - نویدی پور- خوشنویس –میرمجنون-خاک رنگین-کمرکی علی آبادی-سلمانی-طلوعی-خمری-مرادی-گرگیچ-ریگی-شیخی-خدادادی حسینی و...

برگرفته از وبلاگ معین رادمرد http://moein1381.mihanblog.com




طبقه بندی: مطالب خواندنی،
برچسب ها: رمرودی، بامدی، ملاشاهی، دهمرده، وجه تسمیه، دیارمن، روستای خمک،

  • ماه موزیک | راه بلاگ | تک تاز بلاگ